ЭТНОЛИНГВИСТИКА ЖАНА ЫЙЫК «БИР», «ЖЕТИ» САНЫНДАРЫНЫН ТААНЫМДЫҚ САПАТЫ

Авторы

  • Гульдархан Рысбаева Казакстан Республикасы, Нур-Мүбарак Египет ислам маданияты университети
  • Турусбек Маразыков Ж.Баласагын атындагы кыргыз улуттук университети
  • Сауле Тлебалдина Казакстан Республикасы, Нур-Мүбарак Египет ислам маданияты университети

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v1i1.554

Ключевые слова:

этнолингвистика, когнитивдик модель, улуттук тааным, ыйык сандар, ыйык, касиеттүү «бир», «жети» сандары

Аннотация

Бул макалада казак жана кыргыз элдеринин дүйнө таанымындагы ыйык, касиеттүү «бир», «жети» санынын семантикалык талаасына кирген лексикалык бирдиктер этнолингвистикалык жактан талданат. Азыркы учурда айлана-чөйрө, аалам, дүйнө тууралуу бардык маалыматтар элдин кылымдар бою калыптанган дүйнө таанымынын негизинде жаралган тилдик бирдиктер – макал-лакаптар, фразеологизмдер, канаттуу сөздөр аркылуу сакталып, атадан балага, муундан муунга өтүп, дүйнөнүн тилдеги бейнеси улам жаңыланып, толукталып отурат. Ар бир улуттун өзүнө таандык ааламдын тилдик бейнеси бар, анткени тил – ой жүгүртүүнүн жана карым-катнаштын каражаты гана эмес, бүтүндөй этностун руханий жана маданий жүзүн чагылдырган күзгү. Тилдеги маданий баалуулуктар сөздөрдүн мааниси аркылуу улуттук мүнөздүн жана улуттук менталитеттин калыптанышына өбөлгө түзөт. Ыйык «бир», «жети» сандарын этномаданий, символдук жана философиялык таанымдык модели ар түрдүү аспектилерде каралып, касиеттүү «бир», «жети» санындарын улуттук жана этномаданий өзгөчөлүктөрү ачылып көрсөтүлөт. Изилдөөнүн жыйынтыгында терең маданий маалыматты камтыган дүйнөнүн лингвистикалык бейнеси мүнөздөлөт

Библиографические ссылки

Қайдаров Ә.Т. Қазақ тілінің өзекті мәселері. –Алматы: Ана тілі, 1998.-304 б.

Rysbayeva, G., Erhozhina, S., Baines, S., & Sadenova, A. (2015). Totemic Views in the Anthroponomical Picture of the World. Review of European Studies, 7, 239-243. https://doi.org/ 10.5539/res.v7n6p239

Кеңесбаев І. Қазақ тілінің фразеологиялық сөздігі. – Алматы: Ғылым, 1977. – 712 б.

Авакова Р.Ә. Фразеологиялық семантика. – Алматы: Қазақ ун-ті, 2002. – 152 б.

Баскаков Н.А. Историко-типологическая характеристика структуры тюркских языков. –М.: Наука. 1975. – 288 с.

Томанов М. Қазақ тілінің грамматикасы. -Алматы: Мектеп, 1988.- 264 б.

Юнусалиев Б. М. Кыргыз тилинин лексикасы. – Фрунзе: Илим, 1959. – 360 б.

Рысбаева Г.К. Түрк тилдериндеги культтук фразеологизмдердин этнолингвистикасы (казак, кыргыз тилдеринин материалдары боюнча). Монография. -Бишкек, 2017. – 398 бет.

Қазақ халқының салт-дәстүрлері. / С. Қалиев, М. Оразаев, М. Смайылова. – Алматы: Рауан, 1994. – 222 б.

Қондыбай С. Арғықазақ мифологиясы. – Алматы: Дайк-Пресс, 2004.

Опубликован

2026-05-18

Как цитировать