Ч. АЙТМАТОВДУН ЧЫГАРМАЛАРЫНДАГЫ КААРМАНДАРДЫН СҮЙЛӨӨСҮ АРКЫЛУУ АДЕП-АХЛАКТЫК БААЛУУЛУКТАРДЫ КАЛЫПТАНДЫРУУ

Авторы

  • Сеула Ибрагимова А.Мырсабеков атындагы, Ош мамлекеттик педагогикалык университети

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v1i1.561

Ключевые слова:

Ч. Айтматов, адеп-ахлактык баалуулуктар, каармандардын сүйлөөсү, сөз маданияты, лингвоэтика, көркөм диалог, тарбия, ички монолог, моралдык тандоо

Аннотация

Макалада Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларындагы каармандардын сүйлөө маданияты окурмандын адеп-ахлактык баалуулуктарын калыптандыруунун маанилүү куралы катары каралат. Изилдөөдө «Ак кеме», «Кыямат», «Кылым карытар бир күн», «Биринчи мугалим» жана «Жамийла» чыгармаларынын мисалында каармандардын диалогдору, ички монологдору жана кыйыр сүйлөөсү аркылуу боорукерлик, абийир, жоопкерчилик, улууларды урматтоо, ар-намыс, өзүн курмандыкка чалуу жана өкүнө билүү сыяктуу негизги моралдык баалуулуктар чагылдырылары талданат.

Ч. Айтматовдун каармандарынын сөзүнүн өзгөчөлүгү — кыска, образдуу, метафорага бай, фольклордук жана философиялык мазмун менен тереңделгендиги — өзгөчө эмоционалдык-адептик чөйрөнү түзөрү белгиленет. Макалада каармандын сөзү иш-аракетке айланган маанилүү эпизоддор талданып, сөздүн тарбиялык жана эстетикалык күчү ачып берилет.

Айтматовдун каармандарынын сүйлөөсү улуттук кыргыз дүйнөтаанымын гана эмес, жалпы адамзаттык адеп-ахлактык принциптерди да камтыган универсалдуу баалуулук катары бааланат. Макала филологдорго, педагогдорго жана көркөм адабияттагы тарбиялык-этикалык маселелерге кызыккан окурмандарга арналат

Библиографические ссылки

Чыңгыз Айтматов. Ак кеме. – Бишкек: Кыргызстан, 2018.

Чыңгыз Айтматов. Кыямат. – Бишкек: Адабият, 2015.

Чыңгыз Айтматов. Кылым карытар бир күн. – Бишкек: Кыргызстан, 2016.

Чыңгыз Айтматов. Биринчи мугалим. – Бишкек: Мектеп, 2017.

Чыңгыз Айтматов. Жамийла. – Бишкек: Кыргызстан, 2019.

К. Асаналиев. Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү. – Бишкек: Илим, 2002.

Михаил Бахтин. Сөздүн эстетикасы. – Москва: Искусство, 1979.

Опубликован

2026-05-15

Как цитировать

Ибрагимова , С. (2026). Ч. АЙТМАТОВДУН ЧЫГАРМАЛАРЫНДАГЫ КААРМАНДАРДЫН СҮЙЛӨӨСҮ АРКЫЛУУ АДЕП-АХЛАКТЫК БААЛУУЛУКТАРДЫ КАЛЫПТАНДЫРУУ. Вестник Ошского государственного педагогического университета имени А.Мырсабекова, 1(1.2), 47–51. https://doi.org/10.56122/.v1i1.561