АЙТМАТОВДУН ЧЫГАРМАЛАРЫНДАГЫ АДАМ ЖАНА ТАБИЯТТЫН ДИАЛЕКТИКАСЫ

Авторы

  • Айпери Матисакова А.Мырсабеков атындагы, Ош мамлекеттик педагогикалык университети

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v2i2.574

Ключевые слова:

Ч. Айтматов, табият, адам, экологиялык маданият, гуманизм, экологиялык адеп-ахлак, экологиялык кризис.

Аннотация

Бул макалада кыргыз залкар жазуучу Чынгыз Айтматовдун чыгармаларына философиялык көз караштарына изилдөө жүргүзүлгөн. Чыңгыз  Айтматов — жөн гана жазуучу эмес, ал адамзат менен жаратылыштын ортосундагы ажырагыс байланышты алдын ала көрө билген улуу философ. Анын чыгармаларында табият тек гана окуя өтүүчү фон эмес, ал — тирүү организм, абийирдин күзгүсү жана адам баласынын тагдырын аныктоочу башкы күч. Бүгүнкү күндө, табигый илимдер болуп көрбөгөндөй өнүккөн доордо, Айтматовдун "экологиялык коңгуроосу" мурдагыдан да катуу жаңырууда.

Ак кеме": Мүйүздүү Бугу-Эне образы аркылуу жазуучу тарыхый тамырдан ажыроо жана жаратылышка кол салуу трагедиясын көрсөтөт.

"Кыямат": Акбара менен Ташчайнардын тагдыры аркылуу экосистеманын бузулушу адамзаттын моралдык деградациясына алып келерин эскертет.

"Гүлсарат": Жылкы менен адамдын тагдырынын айкалышы — бул жандыктардын ортосундагы бирдиктүү энергиянын символу.

 Инсандын табиятка жасаган катаал мамилеси топтолуп, бара-бара адамзаттын деградациясына алып келерин жазуучу чоң чеберчилик менен сүрөттөп көрсөтө алгандыгында  залкардыгы тураары анык.

Библиографические ссылки

Акматалиев Абдылдажан."Чыңгыз Айтматов: Ааламдык жазуучу". Айтматовдун чыгармаларындагы экологиялык философияны терең изилдеген.

Кадырманбетова А. Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы адам жана табият маселеси".

Лев Аннинский .Айтматовдун "Кыямат" романындагы экология жана дин маселелери боюнча сын-пикирлери.

АкматалиевАбдылдажан "Чыңгыз Айтматовдун дүйнөсү".Жазуучунун чыгармаларындагы "Адам-Жаныбар-Асман" үчтүгүн талдайт.

Асаналиев К "Чыңгыз Айтматовдун поэтикасы" (Табияттын метафоралык образдарын талдайт).

Акматалиев А. "Айтматов жана табият" (Жазуучунун чыгармаларындагы экологиялык маселелердин философиялык тамырларын изилдейт)

Гачев Г. "Чыңгыз Айтматов (В свете мировой культуры)" (Жаратылыш менен маданияттын айкалышын дүйнөлүк деңгээлде карайт).

Шкловский Л. Айтматовдун прозасындагы анималисттик (жаныбарлар дүйнөсү) образдар боюнча макалалары.

Опубликован

2026-05-14