Чыңгыз Айтматовдун чыгармачылыгында адам жанынын экзистенциалдык жана диний көйгөйлөрү

Авторы

  • Гулмира Калилова Б.Сыдыков атындагы Кыргыз-Өзбек Эл аралык

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v1i1.588

Ключевые слова:

Чыңгыз Айтматов, адамдын ички дүйнөсү, тагдыр, экзистенциализм, диний философия, руханий кризис, моралдык тандоо, адам трагедиясы, көркөм образ, символика, адабият таануу

Аннотация

Бул макалада Чыңгыз Айтматов прозасында адамдын ички дүйнөсү, тагдыры жана руханий кризиси экзистенциалдык жана диний-философиялык көз караштан талданат. Изилдөөдө адамдын ички карама-каршылыктары, моралдык тандоосу жана руханий сыноолору негизги маселелер катары каралат. Ошондой эле жазуучунун чыгармаларындагы диний символдордун жана философиялык ой жүгүртүүнүн өзгөчөлүктөрү ачып көрсөтүлөт.  Кылым карытар бир күн, Ак кеме, Кыямат, Жамийла жана башка чыгармалары мисал катары талданат. Изилдөөнүн жыйынтыгында Айтматовдун чыгармаларында адамдын ички трагедиясы руханий өсүү, өзүн-өзү таануу жана адамзаттын жалпы тагдырын түшүнүү процесси катары чечмеленери аныкталды.

Библиографические ссылки

Айтматов Ч. Кылым карытар бир күн. – Ташкент: Гафур Гулям атындагы басмакана, 1988.

Айтматов Ч. Ак кеме. – Ташкент: Ёш гвардия, 1985.

Айтматов Ч. Кыямат. – Ташкент: Шарк, 1991.

Айтматов Ч. Жамийла. – Ташкент: Гафур Гулям атындагы басмакана, 1983.

Айтматов Ч. Чыгармаларынын жыйнагы: 5 томдук. – Бишкек: Адабият, 1999.

Бердяев Н. А. Чыгармачылыктын мааниси. Адамды актоо тажрыйбасы. – Москва: Республика, 1994.

Бердяев Н. А. Эркиндик философиясы. – Москва: Мысль, 1990.

Фромм Э. Адам өзү үчүн. – Москва: АСТ, 2004.

Фромм Э. Сүйүү искусствосу. – Москва: АСТ, 2006.

Элиаде М. Ыйык жана дүйнөлүк. – Москва: МГУ, 1994.

Рикёр П. Интерпретациялардын карама-каршылыгы. – Москва: Академический проект, 2002.

Лосев А. Ф. Ысым философиясы. – Москва: Мысль, 1990.

Хайруллаев М. Чыгыш философиясынын тарыхы. – Ташкент: Университет, 2001.

Каримов Н. XX кылымдагы өзбек адабияты жана руханий изденүүлөр. – Ташкент: Фан, 2005.

Саидрахимова Д. С. Чыңгыз Айтматовдун чыгармачылыгындагы руханий-адеп-ахлактык көйгөйлөр // ФерМУ. Илимий кабарлар – Научный вестник. – 2025. – № 3. – Б. 555–557.

Опубликован

2026-05-15