ОШ ШААРЫНЫН ЖАШЫЛ АЙМАКТАРЫНДАГЫ ИЙНЕ ЖАЛБЫРАКТУУ ДАРАКТАРДЫН ТАКСОНОМИЯЛЫК КУРАМЫ ЖАНА АЛАРДЫН ЭКОЛОГИЯЛЫК ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ

Авторы

  • Равшанбек Абсатаров А.Мырсабеков атындагы, Ош мамлекеттик педагогикалык университети
  • Талантбек Игамбердиев Ош токой чарбасы

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v2i2.594

Ключевые слова:

Ош шаары, жашыл аймактар, ийне жалбырактуулар, интродукценттер, жергиликтүү түрлөр

Аннотация

Бул изилдөө иши Ош шаарынын жашыл аймактарындагы ийне жалбырактуу дарак жана бадал өсүмдүктөрүнүн таксономиялык түзүлүшүн, экологиялык өзгөчөлүктөрүн жана шаардык шарттагы туруктуулук деңгээлин баалоого арналган. Изилдөө сейил бактарда, аллеяларда, жол боюндагы жашыл тилкелерде жана коомдук эс алуу аймактарында маршруттук талаа ыкмасынын негизинде жүргүзүлдү. Өсүмдүктөрдүн түр курамы морфологиялык белгилери боюнча аныкталып, таксономиялык классификация жүргүзүлдү.

Жыйынтыгында Pinaceae жана Cupressaceae тукумдарына таандык 12 түр аныкталып, алар 5 урууга (Picea, Pinus, Thuja, Juniperus, Cupressus) бириктирилди. Изилденген түрлөрдүн арасында жергиликтүү жана интродуцент өсүмдүктөрдүн айкалышы байкалат. Интродукциялык баалоонун негизинде өсүмдүктөрдүн басымдуу бөлүгү III жана IV туруктуулук топторуна кирери аныкталды. Айрыкча Pinus pallasiana, Platycladus orientalis, Juniperus virginiana жана Juniperus sabina сыяктуу түрлөр шаардык шартка жогорку деңгээлде адаптацияланган.

Алынган жыйынтыктар ийне жалбырактуу өсүмдүктөрдүн шаардык экосистемадагы экологиялык, санитардык-гигиеналык жана декоративдик маанисин тастыктайт. Изилдөө материалдары шаардык жашылдандыруу системасын оптималдаштырууда жана туруктуу урбоэкосистемаларды калыптандырууда илимий жана практикалык негиз катары колдонулушу мүмкүн.

Библиографические ссылки

Одум, Ю. Экология : в 2 т. Т. 1 / Ю. Одум ; пер. с англ. – М. : Мир, 1986. – 328 с.

Реймерс, Н. Ф. Природопользование : словарь-справочник / Н. Ф. Реймерс. – М. : Мысль, 1990. – 637 с.

Яблоков, А. В. Экология : учебник для студентов вузов / А. В. Яблоков, А. Г. Яблокова. – М. : Высшая школа, 2006. – 303 с.

Вернадский, В. И. Биосфера / В. И. Вернадский. – М. : Мысль, 1987. – 376 с.

Абрамов, В. В. Экология городской среды : учеб. пособие для вузов / В. В. Абрамов. – М. : Академия, 2010. – 256 с.

Челноков, А. А. Экология городской среды : учебник для вузов / А. А. Челноков. – М. : Инфра-М, 2014. – 304 с.

Покровская Т.В., Бычкова А.Т. Климат Лениграда и его окрестностей. - Л.: Гидрометеоиздат, 1967. - 199 с.

Боговая И.О., Теодоронский В.С. Озеленение населенных мест. – М.: Агропромиздат, 1990. – 239 с.

Bassuk N., Whitlow T. Environmental stress in street trees // Arboricultural journal. – 1988. – V.12. – № 2. – P. 195-201.

Машинский В.Л., Залогина Е.Г. Проектирование озеленения жилых районов. – М.: Стройиздат, 1978. – 113 с

Бухарина И.Л., Поварницина Т.М., Ведерников К.Е. Экологобиологические особенности древесных растений в урбанизированной среде: монография. – Ижевск: ФГОУ ВПО Ижевская ГСХА, 2007. –216 с.

Веретенников А.В. Физиология растений с основами биохимии. –Воронеж: ВГУ, 1987. – 256 с.

Горбатовский В.В., Рыбальский Н.Г. Экологическая безопасность в городе // http://old.priroda.ru, 2003.

Опубликован

2026-05-14

Как цитировать

Абсатаров , Р., & Игамбердиев, Т. (2026). ОШ ШААРЫНЫН ЖАШЫЛ АЙМАКТАРЫНДАГЫ ИЙНЕ ЖАЛБЫРАКТУУ ДАРАКТАРДЫН ТАКСОНОМИЯЛЫК КУРАМЫ ЖАНА АЛАРДЫН ЭКОЛОГИЯЛЫК ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ. Вестник Ошского государственного педагогического университета имени А.Мырсабекова, 2(2), 85–92. https://doi.org/10.56122/.v2i2.594

##plugins.generic.recommendByAuthor.heading##