Это устаревшая версия, которая была опубликована 2026-11-08. Прочтите самую последнюю версию.

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНДАГЫ МАМЛЕКЕТТИК ЗООЛОГИЯЛЫК КОРУКЧАЛАРДЫН ЖАНЫБАРЛАР ДҮЙНӨСҮН САКТООДОГУ ЖАНА ЖАНЫБАРЛАРДЫН ПОПУЛЯЦИЯЛАРЫН КАЛЫБЫНА КЕЛТИРҮҮДӨГҮ РОЛУ

Авторы

  • Сатимбаев Туратбек Өзгөрүшович Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигине караштуу Биотүрдүүлүктү сактоо жана өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары департаменти
  • Турдуматов Талантбек Кубанычбекович Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигине караштуу Биотүрдүүлүктү сактоо жана өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары департаменти
  • Байсейитова Ализа Нурлановна Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигине караштуу Биотүрдүүлүктү сактоо жана өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары департаменти

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v1i2.625

Ключевые слова:

мамлекеттик зоологиялык корукча, биологиялык ар түрдүүлүк, жапайы жаныбарлар, сибирь тоо текеси, каман, элик, боз эчкемер, Орто Азия ташбакасы, фотокапкан, популяция, жашоо чөйрөсү, жаратылышты коргоо.

Аннотация

Макалада Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад жана Ош облустарында мамлекеттик зоологиялык корукчаларды түзүү пландаштырылып жаткан беш аймактын Дейрес-Сай, Кең-Сай, Агарт, Араван-Найман жана Сары-Кой участокторунун жаныбарлар дүйнөсүн сактоодогу потенциалдуу мааниси каралат. 2021-жылы боз эчкемердин (Varanus griseus) таралышы боюнча жүргүзүлгөн талаа байкоолору, 2026-жылдагы изилдөөлөрдө Орто Азия ташбакасынын (Agrionemys horsfiedii) кездешүүсү, Сары-Кой участогундагы фотокапкандар аркылуу катталган жаныбарлар жана Агарт участогундагы сибирь тоо текесинин (Capra sibirica) абалы жөнүндө жергиликтүү адистин маалыматы талданат. Ошондой эле Сары-Койдо эликтин (Capreolus pygargus) мурда кездешкени, бирок акыркы мезгилде байкалбай калганы тууралуу жергиликтүү маалымат каралат. Изилдөөнүн негизинде пландалып жаткан корукчалардын биологиялык баалуулугун тактоо, жаныбарлардын популяцияларына системалуу мониторинг жүргүзүү, жашоо чөйрөлөрүн сактоо жана коргоо чараларын илимий жактан негиздөө боюнча сунуштар берилет.

Библиографические ссылки

Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 3-майындагы № 18 “Өзгөчо корголуучу жаратылыш аймактары жөнүндө” Мыйзамы. 28-июль 2026-жылдагы редакциясы.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2021-жылдын 1-апрелиндеги № 127 “Кыргыз Республикасындагы экологиялык коридорлорду уюштуруу тартибин бекитүү жөнүндө” токтому.

Кыргызстандын түштүгүндөгү өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын экологиялык абалы жана аларды көп максаттуу пайдалануу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу // Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын кабарлары. № 8 (2023). 211-230-бб. Электрондук жарыяланган күнү: 3-июнь 2024-жыл. Электрондук дарек: https://ilim.uia.gov.kg/index.php/main/ru/article/view/211

Кыргыз Республикасынын Кызыл китеби / ред. Э. Дж. Шукуров. Бишкек, 2006. 554 б.

Кыргызстандагы Батыш Тянь-Шандын өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары. БУУнун Өнүктүрүү программасы, 2023.

IUCN Red List of Threatened Species. Түрлөрдүн глобалдык коргоо статусун текшерүү үчүн эл аралык маалымат базасы. Электрондук дарек: https://www.iucnredlist.org/

Боз эчкемердин таралышы боюнча талаа материалдары. Аксы жана Ноокен райондору, 2021-жылдын 27-майы – 5-июну. Ички талаа жазуулары.

Талаа изилдөөлөрүнүн материалдары. Кең-Сай, Дейрес-Сай жана Керкидан участоктору, 2026-жылдын 18-24-апрели. Ички талаа жазуулары.

Кожо-Келең участогундагы фотокапкандардын материалдары. Орнотулган убактысы: 2025-жылдын ноябры; алынган убактысы: 2026-жылдын майы. Ички мониторинг материалдары.

Агарт участогундагы сибирь тоо текесинин абалы жана Кожо-Келеңде эликтин мурда кездешкени жөнүндө жергиликтүү маалыматтар. Каримов Төлөнбайдын жана жергиликтүү тургундардын билдирүүлөрү, 2026-жыл.

Животный мир Кыргызстана. Челпакова Ж.М. Бишкек, 2011.

Живая природа Кыргызстана. Шукуров Э.Дж., Шукуров Э.Э., Жусупбаева А.А. Бишкек, 2014.

Опубликован

2026-11-08

Версии

Как цитировать

Сатимбаев, Т., Турдуматов, Т., & Байсейитова , А. (2026). КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНДАГЫ МАМЛЕКЕТТИК ЗООЛОГИЯЛЫК КОРУКЧАЛАРДЫН ЖАНЫБАРЛАР ДҮЙНӨСҮН САКТООДОГУ ЖАНА ЖАНЫБАРЛАРДЫН ПОПУЛЯЦИЯЛАРЫН КАЛЫБЫНА КЕЛТИРҮҮДӨГҮ РОЛУ . Вестник Ошского государственного педагогического университета имени А.Мырсабекова, 1(2), 82–91. https://doi.org/10.56122/.v1i2.625