ЖАШЫЛ ХИМИЯ ЖАНА ТУРУКТУУ ӨНҮГҮҮ: ЗАМАНБАП ХИМИЯНЫН НЕГИЗГИ БАГЫТЫ

Авторы

  • Бабеков Анарбай Ураимович А.Ж. Мырсабеков атындагы Ош мамлекеттик педагогикалык университети
  • Абжапарова Айнура Манаповна А.Ж. Мырсабеков атындагы Ош мамлекеттик педагогикалык университети. Мырсабеков
  • Бурулкан Керимбай кызы А.Ж.Мырсабеков атындагы Ош мамлекеттик педагогикалык университети

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v1i2.624

Ключевые слова:

жашыл химия, катализатор, коопсуз эриткичтер, энергетика, фотохимия, электрохимия.

Аннотация

Илимий макалада жашыл химиянын пайда болуу себептери, негизги принциптери жана заманбап химиядагы орду, химиялык процесстердин экологиялык коопсуздугу, жашыл химиянын идеяларын химияны окутуу процессинде пайдалануу жолдору көрсөтүлдү. Жашыл химияда катализаторлордун ролу абдан чоң экендиги, анын натыйжасында реакциянын температурасынын төмөндөшү, энергияны үнөмдөлүшү, керексиз кошумча продуктулардын пайда болушунун азайышы, реакциянын эффективдүүлүгүнүн жогорулашы жөнүндө маалыматтар берилген. Мындан сырткары коопсуз эриткичтер: алардын ичинен айрым органикалык эриткичтер: уулуу, тез күйүүчү, учуп кетүүчү, айлана-чөйрөгө зыяндуу болушу мүмкүн. Ошондуктан жашыл химияда эриткичти тандоо өзүнчө маанилүү маселе. Ошондой эле жашыл химия жана энергетика маселелери боюнча, көптөгөн өндүрүш процесстери жогорку температураны жана басымды талап кылат. Жашыл химиянын максаты мүмкүн болушунча жогорку энергиянын ордуна - төмөнкү, аз энергияны керектөө багытына өтүү болуп саналат, мисалы: катализ, фотохимия, электрохимия, микротолкундук технологиялар, жаңылануучу энергия булактары,  күн энергиясын химиялык энергияга айландыруу, сууну электролиздөө аркылуу суутек энергиясын алуу жана бөлүнүп чыгып жаткан көмүр кычкыл газын пайдалуу химиялык продуктуларга айландыруу, азыркы изилдөөлөрдүн маанилүү багыттары  экендиги жөнүндө кенири баяндалган.

Библиографические ссылки

Алимов, А. М. Экологическая химия : учебник для вузов / А. М. Алимов, Т. М. Ахметов, Волков А. Х. — Москва: 2023.

Анастас, П. Т. Green Chemistry: Theory and Practice / P. T. Anastas, J. C. Warner. — Oxford : Oxford University Press, 2000.

Анастас, П. Т. Green Chemistry: Principles and Practice / P. T. Anastas, N. Eghbali // Chemical Society Reviews. — 2010. — Vol. 39. — P. 301–312. — DOI: 10.1039/B918763B.

Анастас, П. Т. Зелёная химия: теория и практика / П. Т. Анастас, Дж. К. Уорнер. — Нью-Йорк : Oxford University Press, 1998. — 135 с.

Беляев, А. П. Экологическая химия : учебное пособие / А. П. Беляев, Е. С. Климов. — Москва : Юрайт, 2020.

Опубликован

2026-11-08

Как цитировать

##plugins.generic.recommendByAuthor.heading##