КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮҮСҮНҮН ТОО ЭКОСИСТЕМАЛАРЫНА ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.56122/..v1i2.631Ключевые слова:
климаттын өзгөрүшү, тоо экосистемалары, мөңгүлөр, биоартүрдүүлүк, гидрологиялык режим, деградация.Аннотация
Макалада азыркы мезгилдин эң актуалдуу жана глобалдык масштабдагы экологиялык көйгөйлөрүнүн бири болуп саналган климаттын өзгөрүшүнүн тоо экосистемаларына тийгизген ар тараптуу таасири терең изилдөөгө алынган. Айрыкча Борбордук Азиянын бийик тоолуу аймактарынын мисалында мөңгүлөрдүн интенсивдүү деградацияга учурашы, гидрологиялык режимдин олуттуу бузулушу, ошондой эле аймактагы биологиялык ар түрдүүлүктүн өзгөрүшү кеңири талданган.
Жүргүзүлгөн аналитикалык изилдөөлөр көрсөткөндөй, тоо экосистемалары климаттык трансформацияларга өтө сезимтал келип, температуранын жогорулашы мөңгүлөрдүн көлөмүнүн кескин кыскарышына, мөөнөтсүз табигый кырсыктардын көбөйүшүнө жана биологиялык түрлөрдүн жашоо чөйрөсүнүн бузулушуна алып келүүдө. Бул дарыялардын агым режиминин өзгөрүшү аркылуу региондук деңгээлдеги таза суу ресурстарынын жетишсиздигине түрткү берип, экологиялык гана эмес, социалдык-экономикалык жана азык-түлүк коопсуздугуна да түздөн-түз коркунуч туудурат.
Изилдөөнүн жыйынтыгында тоолуу аймактарда туруктуу гидрологиялык мониторинг жүргүзүү, биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо боюнча адаптациялык чараларды иштеп чыгуу жана жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануунун илимий негиздери сунушталган.
Библиографические ссылки
Абдырасулова, Н. А. Изменение климата Кыргызстана / Н. А. Абдырасулова, И. А. Павлова, О. А. Подрезов, О. М. Стрижанцева, Д. К. Сулайманова ; Общественный фонд «ЮНИСОН», Кафедра Метеорологии, экологии и охраны окружающей среды КРСУ. — Бишкек : [б. и.], 2011. — 80 с.
Аламанов, С. К. Изменение климата и водные проблемы Центральной Азии : учебно-методическое пособие для студентов естественных и гуманитарных специальностей / С. К. Аламанов, В. М. Лелевкин, А. О. Подрезов, О. А. Подрезов ; издано при поддержке Всемирного фонда дикой природы в России. — Москва, 2006. — 183 с.
Арабаев, Э. А. География Кыргызстана: Энциклопедический справочник / Академия наук КР, Институт геологии. — Бишкек: Центр государственного языка и энциклопедии, 2004. — 712 с.
Кретова, З. А. Изменение климата Кыргызской Республики и его возможные последствия / З. А. Кретова // Труды Кыргызского научно-исследовательского гидрометеорологического института. — Бишкек, 2019. — Вып. 3. — С. 45–58
Кыргыз Республикасынын Кызыл Китеби / Башкы ред. А. А. Айдаралиев ж.б. — 2-бас. — Бишкек, 2006. — 544 б.
Мамытов, А. М. Рациональное использование и охрана почвенно-земельных ресурсов Кыргызстана / А. М. Мамытов. — Фрунзе: Кыргызстан, 1988. — 180 с.
Отчет исследования воздействия изменения климата на разные группы населения. Выводы. Рекомендации / Общественный фонд «Зеленая энергетика» (Green Energy). — Бишкек: ОФ «Зеленая энергетика», 2023. С.100.
ПРООН в Кыргызской Республике. Национальный отчет о состоянии окружающей среды Кыргызской Республики за 2006–2011 гг. — Бишкек: ПРООН, 2012. — 128 с.
Третий национальный доклад Кыргызской Республики по Конвенции ООН об изменении климата / Государственное агентство охраны окружающей среды и лесного хозяйства при Правительстве КР. — Бишкек, 2016. — 268 с.
Усубалиев, Р. А. Изменение оледенения Тянь-Шаня и его влияние на водные ресурсы Центральной Азии / Р. А. Усубалиев // Вестник Кыргызско-Российского Славянского университета. — 2018. — Т. 18, № 5. — С. 142–146.
Шаболотов, А. Т. Климаттын өзгөрүшү жана Ала-Тоо экосистемасынын көйгөйлөрү / А. Т. Шаболотов, Б. К. Токтоналиев // Известия ВУЗов Кыргызстана. — 2021. — № 4. — Б. 89–93.
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 Bulletin of the Osh State Pedagogical University named after A. Myrsabekova

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
This work is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License. To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ or send a letter to Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, USA.





