ЭРТЕ ЖАНА МЕКТЕПКЕ ЧЕЙИНКИ КУРАКТАГЫ БАЛДАРДЫН ЭКОЛОГИЯЛЫК-ПСИХОЛОГИЯЛЫК МАДАНИЯТЫН КАЛЫПТАНДЫРУУ: ПСИХОЛОГИЯЛЫК МЕХАНИЗМДЕР ЖАНА STEM-БИЛИМ БЕРҮҮНҮН МҮМКҮНЧҮЛҮКТӨРҮ

Авторы

  • Абдулахамидова Барно Нурмухамедовна А.Ж.Мырсабеков атындагы Ош мамлекеттик педагогикалык университети

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56122/..v1i2.654

Ключевые слова:

экологиялык-психологиялык маданият, эрте балалык курак, мектепке чейинки билим берүү, STEM-билим берүү, экологиялык тарбиялоо, экологиялык аң-сезим, таанып-билүү активдүүлүгү, сенсордук өнүгүү, изилдөө ишмердүүлүгү, жаратылыш чөйрөсү, инженердик ой жүгүртүү, маалыматтык-коммуникациялык технологиялар, педагогикалык шарттар, экологиялык жүрүм-турум, үй-бүлөлүк тарбия, оюн аркылуу окутуу, туруктуу өнүгүү.

Аннотация

Макалада эрте жана мектепке чейинки курактагы балдардын экологиялык-психологиялык маданиятын калыптандыруунун психологиялык жана педагогикалык негиздери STEM-билим берүүнүн мүмкүнчүлүктөрү менен байланышта каралат. Изилдөөнүн максаты — балдардын жаратылышка карата алгачкы мамилесинин калыптанышына таасир этүүчү психологиялык механизмдерди теориялык жактан талдоо, педагогикалык шарттарды аныктоо жана STEM ыкмаларын экологиялык тарбиялоодо пайдалануунун мүмкүнчүлүктөрүн негиздөө. Изилдөөнүн методологиялык негизин системалык, маданий-тарыхый, экологиялык-психологиялык жана инсанга багытталган мамилелер түзөт. Сенсордук таанып-билүүнүн, эмоционалдык сезимталдыктын, тууроонун, кеп аркылуу өз ара аракеттенүүнүн жана оюн ишмердүүлүгүнүн балдардын экологиялык түшүнүктөрүн өздөштүрүүсүндөгү ролу талданат. Ошондой эле жаратылыш кубулуштарына байкоо жүргүзүү, жөнөкөй эксперименттерди уюштуруу, математикалык түшүнүктөрдү колдонуу, конструкциялоо жана санариптик каражаттарды максаттуу пайдалануу аркылуу экологиялык тарбиялоону уюштуруунун жолдору көрсөтүлөт. Изилдөөнүн алкагында педагогикалык шарттарды, психологиялык механизмдерди, STEM каражаттарын, экологиялык-психологиялык маданияттын түзүмдүк компоненттерин жана күтүлүүчү билим берүү натыйжаларын бириктирген концептуалдык модель сунушталат. Балдардын жаш өзгөчөлүктөрүнө ылайык тапшырмаларды тандоо, жаратылыш менен түздөн-түз байланыш түзүү, чоңдордун эмоционалдык колдоосу жана үй-бүлө менен мектепке чейинки билим берүү уюмунун кызматташуусу экологиялык тарбиялоонун маанилүү шарттары катары белгиленет. Макаланын илимий мааниси экологиялык-психологиялык маданиятты калыптандыруунун теориялык жоболорун STEM ыкмасы менен өз ара байланышта кароодо турат. Практикалык мааниси сунушталган жоболорду мектепке чейинки билим берүү уюмдарында экологиялык мазмундагы билим берүү кырдаалдарын уюштурууда колдонуу мүмкүнчүлүгү менен аныкталат.

Библиографические ссылки

Абраухова В. В. Педагогика дошкольного образования в условиях реализации ФГОС: учебно-методическое пособие. — Москва: Директмедиа Паблишинг, 2021. — 44 с.

Дерябко С. Д. Экологическая психология: диагностика экологического сознания. — Москва: Московский психолого-социальный институт, 2009. — 217 с.

Зверева О. Л., Ганичева А. Н. Семейная педагогика и домашнее воспитание детей раннего и дошкольного возраста: учебник для академического бакалавриата. — Москва: Юрайт, 2019. — 178 с.

Николаева С. Н. Теория и методика экологического образования детей: учебное пособие. — Москва: Академия, 2012. — 336 с.

Хохрякова Ю. М. Педагогика раннего возраста: учебник для академического бакалавриата. — Москва: Юрайт, 2019. — 262 с.

Столяренко Л. Д., Столяренко В. Е. Психология и педагогика: учебник для академического бакалавриата. — Москва: Юрайт, 2017. — 510 с.

Опубликован

2026-11-08

Как цитировать

Абдулахамидова, Б. (2026). ЭРТЕ ЖАНА МЕКТЕПКЕ ЧЕЙИНКИ КУРАКТАГЫ БАЛДАРДЫН ЭКОЛОГИЯЛЫК-ПСИХОЛОГИЯЛЫК МАДАНИЯТЫН КАЛЫПТАНДЫРУУ: ПСИХОЛОГИЯЛЫК МЕХАНИЗМДЕР ЖАНА STEM-БИЛИМ БЕРҮҮНҮН МҮМКҮНЧҮЛҮКТӨРҮ. Вестник Ошского государственного педагогического университета имени А.Мырсабекова, 1(2,2), 174–178. https://doi.org/10.56122/.v1i2.654

##plugins.generic.recommendByAuthor.heading##